WAT?-leren

Behoefte om leerstof te laten beklijven
Als docent en leerkracht viel het mij op dat leerlingen leerstof zelden voor langere tijd onthielden. Meestal werd er ‘gestampt’: kort voor een toets werd de les het hoofd in gedrild, om hem daarna letterlijk te kunnen reproduceren. Werd de stof in iets andere context getoetst, dan faalde de leerling. Hij had de leerstof niet begrepen, maar slechts voor korte duur woordelijk ingeprent. Ik moet eerlijk bekennen dat het mij in mijn schoolcarrière als leerling wat de voor mij lastige vakken betreft net zo is vergaan.

Zonde toch, van al dat harde werken van zowel leerling als leraar?!

Leermeester
Met de methodieken van de Davis methode vond ik een sleutel tot het begrijpen van leerstof. Hier werd niet ingegaan op de vraag ‘Hoe vind ik het juiste antwoord?’, maar: ‘Wat houdt dit concept/begrip/fenomeen eigenlijk in?’ Een verschuiving van prestatie naar onderzoek, van scoren naar leren dus.

De kern van WAT?-leren

Het beeld als ankerpunt
Door het werken met kinderen met allerlei leerproblemen kwam ik erachter wat er vaak mis gaat in het onderwijs en hoe het beter kan. We besteden heel veel tijd aan het aanleren van hoe je een woord schrijft ((1)spelling), hoe het klinkt ((2)lezen), en wat de definitie(3) is (woorden die een woord omschrijven). We vergeten echter vaak een belangrijke schakel, namelijk de betekenis(4). Dus datgene waar het woord naar verwijst, het beeld bij het woord. Pas als de leerling deze vier elementen op zijn eigen manier heeft ontdekt en gefocust opneemt, is er sprake van leren.

Hieronder een voorbeeld van het aanleren van het begrip democratie, met achtereenvolgens schrijfwijze, uitspraak, definitie en het beeld:

 

Focus!
Zonder focus geen leren. Bij WAT?-leren leer je hoe je gefocust de lesstof onderzoekt én een manier om dat wat je zojuist ontdekt hebt, op te slaan in je geheugen.

Autonoom
Het prikkelen tot autonoom leren, het onderzoekend bestuderen van lesstof, is een belangrijk onderdeel van WAT?-leren.

Creatief
Het maken van het beeld bij de lesstof is, zoals hierboven aangegeven, een belangrijke sleutel tot begrip.

Ontstaan van de WAT?-leeraanpak
Sinds 2007 komen er, naast kinderen met leer- en gedragsstoornissen, veel kinderen met reguliere leerproblemen bij De Leerwegbegeleiding. Ik begeleid deze kinderen en studenten voor de vakken Nederlands, de moderne talen Frans, Engels en Duits, rekenen, de zaakvakken economie, biologie, aardrijkskunde en geschiedenis. Het niveau varieert van basisonderwijs tot en met hbo.

Ik onderzocht de lesmethodes van deze leerlingen en bevond dat het overgrote deel onnodig ingewikkeld is, er voornamelijk talige uitleg gegeven wordt, en het overzicht en beeld vaak ontbreekt. Gedurende mijn onderzoek van 10 jaar analyseerde ik daarnaast de fouten en successen van mijn cliënten en ontwikkelde uiteindelijk de WAT?-leeraanpak.

WAT?-leren: een leeraanpak voor elke leerling én leraar

WAT? één op één
Op praktijk De Leerwegbegeleiding wordt WAT?-leren individueel aangeboden. Het kan gegeven worden in geval van tegenvallende schoolresultaten in geval van ‘gewone’ leerproblemen, maar ook aansluitend op een Davis counseling, voor iemand met een leer- of gedragsstoornis, die met deze op maat gemaakte aanpak aansluiting vindt bij de vakken op school.

WAT? voor scholen
Naast individueel en aan leerlingen, wordt deze leeraanpak aangeboden aan onderwijzenden van basisscholen, middelbare scholen, pabo’s en rt-opleidingen. Het is bedoeld voor leraren die werken met een methode en willen werken aan het vergroten van begrip bij hun leerlingen. Hierbij wordt de leraar begeleid in het onderzoeken naar heldere overzichten en definities van de lesstof die aangeboden wordt. Anderzijds krijgt de leraar handvatten van hoe het WAT?-leren aan te bieden aan de leerling. Lezingen, workshops en modules worden op locatie gegeven.

De principes van WAT? zijn toe te passen op elke leerstof, op elk niveau, voor elke leerling.
Voor een school of instelling kan een op maat gemaakt programma gemaakt worden. Een uitgewerkt voorbeeld van WAT?-leren dat wordt aangeboden voor basis-, middelbaar onderwijs en pabo is Werkwoordspelling die werkt.